را ، و حكايت احتساب عمر . فصل سيوم در بيان محتسب عليه از سلطان و پدر و معلم و قريب ، و احتساب صحابه خلفا را ، و احتساب صحابه امرا را ، و احتساب تابعيان خلفا را ، و احتساب تبع تابعين خلفا را ، و احتساب سلف خلفا را . فصل چهارم در بيان محتسب عليه از عامهء مردمان ، و كيفيت احتساب هر طائفه و شروط محتسب فيه ، و احتساب در مجتهد فيه در شافعى و حنفى . فصل پنجم در بيان معروفات معروفه كه محتسب بايد كه بدان امر كند ، و انواع معروفات ، و معروفات متعلقه به امور عامه و معروفات متعلقه به خواص . فصل ششم در بيان منكرات مألوفه كه بر محتسب نهى آن واجب است ، و منكرات متعلقه به حقوق اللّه ، و منكرات مساجد و منكرات بازارها و منكرات شارعها و منكرات حمام و منكرات ضيافات . فصل هفتم در بيان عمل كردن محتسب به علم و ظن و امارات « 1 » ، و آنچه متعلق است بدين ، و مراتب نهى منكر ، و منع طبيب نااهل و منع ظلم بربهايم و منع كاهن . باب چهارم در بيان نصب كردن سلطان داروغه‌ها را ، و تعيين عسسان و نصب واليان مظالم و تعيين حافظان ثغور . و اين باب مشتمل بر چهار فصل است . فصل اول در بيان نصب كردن سلطان واليان را ، و داروغگان را در ممالك ، و احكام ايشان ، و ذكر امرا كه حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم نصب فرموده ، و امرا كه خلفاء راشدين نصب كرده‌اند ، و اوصاف امير كه سلطان او را نصب كند ، و بيان آن كه حكم حاكم جاير نافذ نيست . و نوشتن كتاب عهد امارت جهت امير ، و حكايت عزل عمر سعد بن ابى وقّاص را جهت شكايت رعيّت .

--> ( 1 ) اصل : بعلم نظر و امارت .